Со цел правилна и единствена примена на членот 35 став 1 точка 7 од Општиот колективен договор за приватниот сектор од областа на стопанството,  Државниот инспекторат за труд,  достави барање  ( кликни тука ) за толкување до надлежната Комисија за толкување на Општиот колективен договор за приватниот сектор од областа на стопанството. Од страна на надлежната Комисија  беше доставено  толкување ( кликни тука )

Воедно од Сојузот на синдикати на Македонија, до Државниот инспекторат за труд беше доставена дополнителна информација, која се однесува на допрецизирање на доставените толкувања на Комисијата. ( кликни тука )

Без разлика какви постапки ќе преземат Генералниот секретаријат на Владата и Јавното обвинителство, институција која треба и планира да ги натера газдите неплаќачи да се раздолжат кон работниците и да им ги исплатат нивните плати, е Државниот трудов инспекторат.

Директорот на Трудовата инспекција, Аљајдин Хавзиу, за Фактор вели дека независно како овој случај ќе го тераат Генералниот секретаријат и Обвинителството, Државниот инспекторат ќе прати инспектори во сите фирми што не исплатиле плата на работниците, и токму тие ќе бидат оние кои се напрвата линија што треба да ги натераат работодавачите да се раздолжат кон своите вработени.

Хавзиу вели дека всушност трудовите инспектори ги „ловат“ не само фирмите што добиле државни субвенции, туку и оние кои не зеле државна помош, а не им ја исплатиле платата на работниците.

„Согласно законските прописи, за неисплатените плати во секој случај е надлежен Трудовиот инспекторат. Дали по претставка од вработените, дали во редовна или во вонредна контрола, надзорот за неисплатените плати е наша работа. Ако констатираме дека работодавачот не исплатил плата, или доколку исплатил под минималната плата, тогаш нашиот инспектор нему му дава решение со законски рок, кој обично се движи од 15 дена до еден месец, во кој газдата треба или да ја исплати платата, или да ја исплати разликата до минималната плата од 14.500 денари. А законскиот рок се одредува од 15 дена до еден месец, во зависност од тоа за каква фирма се работи, со какви тешкотии таа се соочува, дали и колку е погодена од кризата, и слично. Ако и во тој рок работодавачот не ја исплати платата, тогаш инспекторот му дава платен налог, за исплата на казната, која е одредена на 3.000 евра за фирмата, плус 30 отсто за одговорното лице. Всушност, ние ја одмеруваме казната, според формула која зависи од бројот на вработени и завршната сметка. И ако газдата и во рок од осум дена не плати и не ја плати казната, инспекторот поведува прекршочна постапка, и тука завршува нашата работа“, објаснува за Фактор Хавзиу, прв човек на Државниот трудов инспектрат.

Според него, после ова предметот оди на Комисија во Министерството за труд и социјална политика, и ако таа Комисија го потврди наодот на инспекторатот, работодавачот се казнува, но во тој случај тој ја добива највисоката казна, односно 3.000 евра плус 30 отсто за одговорното лице, и во тој случај нема одмерување на казната. По ова работодавачот може да се жали и на второстепената комисија.

Кога станува збор за газдите кои добија државни субвенции, а не исплатија плати, како што објаснува Хавзиу, Владата и УЈП за нив водат постапки по основ на злоупотреба на државна помош, и тие таа ппстапка ќе си ја тераат понатаму и ќе одлучат какви мерки ќе бидат преземени.

„Независно од нив, нашите инспектори во сите тие компании ќе одат во надзор и ќе ги задолжат газдите да им ги исплатат платите на работниците. Но, тоа ќе го направиме кога ќе ги добиеме податоците, односно списокот со фирми од Управата за јавни приходи, која треба да ги достави до Државниот трудов инспекторат по службена должност, без разлика што имињата на тие фирми веќе се јавно објавени од страна на Владата“, објаснува за Фактор Хавзиу.

СЕКОЈДНЕВНИ ПОВИЦИ ОД РАБОТНИЦИ ЗА НЕИСПЛАТЕНА ПЛАТА

Според него, во овој период, не само Трудовиот, туку и сите други инспекторати во земјава правеа вонредни надзори, и за тоа преку прес конференции ја известуваа јавноста.

Хавзиу нагласува дека откако почна корона кризата, значително е зголемен бројот на повисици и претставки од работниците дека не им е исплатена платата, во однос на истиот овој период од минатата година.

„Секојдневно добиваме повици од работници кои имаат вакви проблеми, односно не им е исплатена платата, без разлика дали станува збор за субвенционирани компании, или такви кои не добиле државна помош. За нас како Трудов инспекторат воопшто не е битно дали фирмата добила субвенции или не, туку ако работниците се жалат, ние одма делуваме со опомени, платен налог, а ако не и со прекршочна постапка“, објаснува Хавзиу.

Досега од Генералниот секретаријат на Влада не се консултирале со Државниот трудов инспекторат какви мерки да се преземат против газдите неплачачи кои добија државна помош, а не исплатија плати. Зошто е тоа така, трудовите инспектори немаат сознанија.

КАКО СПИСОКОТ ДОЈДЕ ДО 287 КОМПАНИИ

А како што е познато, списокот до петокот минатата недела се сведе на 344 компании, од првичниот кој броеше 708 фирми, според одговорите што тогаш ги добивме од УЈП. Сега, според владиниот список објавен на владината веб страница, тој се намали до 287 компании, без да биде јасно како тоа се случи.

Владата првично најавуваше дека ќе поднесе кривични пријави до Обвинителството против компаниите што нема да се раздолжат и покрај последните дадени рокови. Сепак, во последниот нејзин одговор до Фактор се дава линкот до списокот фирми, и се наведува дека се прават проверки меѓу надлежните институции, по што ќе се утврдува одговорност.

Еве што ни одговорија од Владата.

„Во прилог е линкот (https://vlada.mk/node/22217) со ажурирани податоци за компаниите кои не ја исполниле обврската за исплата на платите за вработените, согласно обврската што произлегува од Уредбата за финансиска поддршка за исплата на платите за вработените на Владата. Се прават проверки и консултации меѓу надлежните институции, по што ќе следуваат идните чекори за утврдување одговорност“, изјавија вчера за Фактор од Владата.

Но, ако се погледне овој линк, ќе се види дека за април уште не исплатиле 127 фирми, а за мај плата не дале 160 компании, или вкупно тоа се 287 фирми.

Тоа значи дека списокот, од петокот досега во меѓувреме дополнително се намалил, од 344 на 287 компании, па се поставува прашањето дали им било дозволено да платат и после сите можни пробиени рокови.

А ако се погледне листата, и за април и за мај со најголема добиена помош а што не исплатила плат е „Викториа инвест“, Елбасан, Албанија, која за април добила 638 илјади денари, а за мај 696 илјади денари. Потоа, на второ место за април е ТТ Консалтинг градба увоз извоз Струга, а за мај Тим Петрол увоз извоз Велешта Струга, и потоа следуваат сите компании кои добиле помали суми државни субвенции.

Превземено од Фактор.мк

Со цел примена на уредбите на Владата, трудовиот инспекторат изминатиов период направил над 7000 вонредни инспекциски контроли, информира раководителот на сектор, Амир Имери, во Скопски агол на „Утрински брифинг“ на „Слободна ТВ“.

-На терен се соочуваме со разни проблеми. Има случаи кога на работниците им се откажуваат договорите за вработување. Во тој случај Трудовиот инспекторат донесува решение по утврдување на фактичката состојба и отстранување на недостатоците утврдени со записник. Во тој случај даваме рок за да се исправат недостатоците. Имаме враќање на работници, исплати на плата, вели Имери.

Што се однесува на почитувањето на правото на работниците да останат дома доколку се во ризична група од заболување со коронавирус, тој нагласува дека свеста кај работодавците е зголемена.

Прочитајте и…  Рама се закани со нови рестриктивни мерки: Економијата паѓа и расте, мртвите не можат да оживеат

-Морам да кажам дека работодавците ги почитуваат препораките, и со тоа покажуваат зголемена свест, и работниците треба да бидат поодговорни. При инспекциски надзор, инспекторите се многу внимателни кога станува збор за одредбите донесени од Владата, со цел спречување на ширењето на Ковид 19. Главниот фокус е носење маски, користење средства за дезинфекција и држење дистанца. А, овие мерки се почитуваат, објаснува Имери.

Трудовиот инспекторат врши инспекција и на исплата на платите.

-Од 7.000 инспекциски контроли, донесени се 750 решенија да им се исплатат на работниците плати, во согласност со Закот за работни односи. Доколку не ги почитуваат решенијата следуваат прекршочни пријави против работодавачите, а работниците имаат право да поднесат и приватна тужба пред Основен суд, вели Имери.

Прочитајте и…  Добри вести од САД: Започна тестирање на лек против коронавирусот

Во однос на отпуштањата од работа, тој нагласува дека се трудат да нема масовни отпуштања.

-Гледаме да нема масивно отпуштање од работа. Кога гледаме дека има над 20 отпуштања одеднаш, гледаме дали е испочитувана формалната страна. Доколку не е, му наложуваме на работодавецот да ги врати работниците на работа, рече Имери.

Сите кои сакаат да пријават неправилност, тоа можат да го направат на веб странат на Трудовиот инспекторат, www.dit.gov.mk и prijava@mtsp.gov.mk

Со препораките на Владата до компаниите поврзани со корона пандемијата, работодавачите добија нови насоки како да ја организираат работата, а работниците – дополнителни права во насока на поголема лична заштита и грижа за семејствата. За тоа колку компаниите ги прифаќаат и почитуваат правата на своите вработени, и колку работниците се борат за истите, InStore разговараше со Аљајдин Хавзиу, директор на Државниот инспекторат за труд. 

Колку претставки се поднесени против работодавачи до Државниот инспекторат за труд од кога почнаа да се спроведуваат владините препораки за Ковид-19? На какви кршења на правата најчесто се жалат работниците?  

-Од почетокот на кризата, од 11 март 2020 година (обработени податоци) до Државниот инспекторат за труд се пристигнати вкупно 736 претставки, и тоа преку интернет страницата, телефонски јавувања во кол-центарот и специјалниот е-маил отворен само за кризата, poplaki@mtsp.gov.mk. Од претставките, 209 се однесуваат на непочитување на правото за платено отсуство за родители кои имаат деца до 10 години, 193 претставки се за отказни решенија, додека 334 претставки се по различни основи за прекршување на правата на работниците согласно Законот за работни односи и Законот за безбедност и здравје при работа.

Од кој сектор се компаниите кои во актуелната ситуација, најчесто ги кршат работничките права? 

-Добивме претставки од повеќе дејности на економските оператори, а најбројните се од текстилната и од прехранбената индустрија.

Каков вид на санкции изрече Државниот инспекторат за труд досега,  за компании кои не ги почитуваат владините препораки – предупредувања, парични казни, кривични пријави….? Дали и колку работодавачи се казнети за непочитување на мерката – да пуштат дома родител на дете до 10 години?  

– Државниот инспекторат за труд, до овој момент нема поднесено прекршочни или кривични пријави за економските опеаратори за претставките кои досега се обработени. По претставка, инспекторот утврдува фактичка состојба на лице место. Ако има повреди на правата од работен однос, инспекторот носи решение со задолжување да се исправи одредена состојба во законски определениот рок. До овој момент, сите фирми имаат постапено по решението на инспектор, вклучувајќи ги и претставките за родители на деца до 10 години. Нагласувам дека оваа состојба е до моментот кога го правиме интервјуто.

Што би им советувале на работниците, како да ве најдат ако сакаат да пријават повреда на право од работен однос? Која е вашата препорака до компаниите во овој период, а со оглед на менталитетот што некаде уште преовладува – да не се почитуваат правата?

-Државниот инспекторат за труд во континуитет работи согласно годишна програма за надзори (редовни). Претставките не можеме однапред да ги планираме, но тие добиваат предност од моментот кога истите ќе ги добиеме и по нив се постапува. Работниците имаат неколку можности за пријавување, и тоа: лично (физички) да дојдат до Дирекцијата или до некоја од 32-те подрачни единици; преку интернет страната на Државниот инспекторат за труд; преку кол-центарот, преку телефоните во Дирекцијата..Претставките можат да бидат од познат подносител, но и во анонимна форма. Околу констатациите дека компаниите имаат менталитет да не се плашат од казни, не можам да се произнесам, бидејќи секоја од нив има свое размислување и поставување пред законите. Инспекторите при надзор постапуваат согласно законските одредби и во зависност од утврдената фактичка состојба, носат решение за истата.

С.С.З.

Согласно член 127 став 3 од Законот за работните односи, работодавачот кој користи редовно работници во ноќна работа ( од 22 до 06 часот ) е должен да ја извести Инспекцијата на трудот.

Имено, работодавачите се должни да го известат Инспекторатот согласно обврските кои произлегуваат од Законот за работните односи Законот за безбедност и здравје при работа и тоа :

Известување за работа на државен празник,

Известување за прекувремена работа,

Известување за ноќна работа,

Известување за започнување со дејност,

Известување за започнување со градежни работи,

Известување за несреќа на работа

Горенаведените образци се доставуваат до Подрачните Единици на ДИТ, но може да се достави и електронски на мејот: prijava@mtsp.gov.mk

 

Во период од 11.03.2020 до 31.03.2020, Државниот инспекторат за труд има регистрирано вукпно 1454 пријави од граѓани, од кои 830 пријави се однесуваат за Информации во врска со мерките донесени од Владата за спречување на Корона вирусот, а останатите 624 пријави се однесуваат за непочитување на мерките донесени од Владата за спречување на ширење на Корона вирусот.

Од денес на сила стапуваат нови позасилени мерки за непочитување на владините препораки за заштита од коронавирусот кои треба да ги применуваат државните инспекторати.
Директорот на Државниот инспекторат за труд вели дека нема повеќе предупредувања за работодавците кои ќе бидат пријавени дека не дозволиле работник со дете до 10 години да остане дома по воведувањето на препораката.

Во врска со заклучоците на Владата на Република Северна Македонија и препораките на Министерство за здравство, а со цел превенција од ширње на болеста COVID – 19 ( корона вирус ) се известуваат вработените кои имаат дете на возраст до 10 години, еден од родителите кој ќе се грижи за детето е ослободен од работните обврски.

За таа цел, работникот треба  писмено да го извести работодавачот дека ќе го користи правото на отсуство од работа поради грижа за детето при што ќе достави потврда / доказ издадена од детската градинка или од училиште, како и изјава дека другиот родител не го користи ова право.

Според заклучоците, право на отсуство од работа имаат и хронично болните работници, бремените жени и самохраните родители.

Воедно ги информираме вработените кои се спречени од работодавачите да го користат ова право, да го известат Државниот инспекторат за труд преку

  • Веб страната : dit.gov.mk ( 24 часа – 7 дена во неделата ),
  • Call центарот на 151 31 ( од 8, 30 до 16, 30 од понеделни до петок )
  • Телефонска линија 3116 – 110 од 8, 30 до 16, 30
  • Телефонска линија 3296 – 310 од понеделник до недела

( од понеделник до недела )

  • Мејлот prijava@mtsp.gov.mk

Превзеди документи:
Известување за Корона вирус
Документи за регулирање на отсуство
Прилог Изјава

 

“Спроведувањето на албанскиот јазик во државните институции  полека станува прифатена како нормална реалност без никого да оштети. Како позитивен пример може да се земе Државниот инспекторат за труд на Република Северна Македонија , кој веќе ја спроведува во целост употребата на официалниот албански јазик  во сите акти и документи.

Почнувајќи од табелата за именувањето, ставена на влезот на ова институција и до наједноставните дописи, сите ги направил и продолжува да ги прави на два јазика значи на македонски и албански.

Цела ова работа е направена благодарение на волјата и упорноста на директорот на оваа институција  г-дин Алајдин Хавзиу кој со својата посветеност на целосен зконски начин, само со двајца преведувачи постигнал да го стави во официјална употреба албанскиот јазик.

Овој случај може да служи како добар пример и за сите други директори и функционери кои делумно го спроведувале законот или кои сеуште не отпочнале од разни причини.” – канцеларија за информација, Агенција за спроведување на јазикот.

Податоците се превземени од:
https://bashke.tv/zbatimi-i-gjuhes-shqipe-ne-inspektoratin-shteteror-te-punes-shembull-qe-duhet-ta-ndjekin-te-gjithe-funksionaret/