Владата на седницата одржана на 9 март 2021 година донесе Одлука за дополнување на Одлуката за превентивни препораки, времени мерки, наредени мерки, наменски протоколи, планови и алгоритми за постапување за заштита на здравјето на населението од заразната болест COVID -19  предизвикана од вирусот SARS – CoV-2, случаите и времен период на нивна примена (Службен весник на РСМ бр.55/2021 од 09.03.2021 година) со која се забранува движење на населението и на возила од јавен превоз на територијата на Република Северна Македонија во временски период од 22:00-05:00 часот наредниот ден почнувајќи од 10 март 2021 (среда) до 22 март 2021 (понеделник), и заради потребата од одржување на континуитет на работниот процес и организацијата на работата на компанијата во смени и ноќна работа. Владата одлучи образецот за дозвола за движење кој беше во употреба во текот на 2020 година да продолжи да се употребува и во текот на 2021.

Дозволата ќе биде потврда за движењето на работникот во услови на ограничено движење и истата ќе треба да се приложи на увид до органите на државата. Дозволата за движење ќе важи исклучиво за лицето на чиешто име е издадена, ОД КОМПАНИИТЕ КОИ СЕ РЕГИСТРИРАНИ ЗА РАБОТА ВО СМЕНИ. За валидност на дозволата, производствените капацитети и другите компании кои работат во трета и четврта смена во времетраење на полицискиот час, потребно е овој образец да го вчитаат на нивен меморандум, со потпис и печат од одговорното лице во правното лице.

Работодавачите кои имаат работници во ноќна смена и за тоа се регистрирани, согласно член 127 став 3 од Законот за работните односи, работодавачот кој користи редовно работници за ноќна работа во ноќна смена меѓу 22,00 часот и 6,00 часот, должен е да ја извести инспекцијата на трудот (Државен инспекторат за труд), на следната електронска адреса: prijava@mtsp.gov.mk ​

Образец/Дозволата за движење на вработен поради вршење на сменска и ноќна работа.

Директорката на Управата за јавни приходи Сања Лукаревска и директорката на Државниот инспекторат за труд Јована Тренчевска на денешната прес конференција информираа за заедничките контроли што ги спроведоа УЈП и ДИТ врз работодавачи на кои им била исплатена финансиска поддршка за исплата на плати и истите не ја префрлиле на сметката на работниците за исплата на плати. Лукаревска информираше дека УЈП и ДИТ уште во декември 2020 почнаа со координирани контроли кај овие даночни обврзници при што како критериум бил земен износот на добиена финансиска поддршка, бројот на вработени, обврзници кои немаат исплатено плата повеќе од еден месец и обврзници за кои се добиени пријави за неправилности во однос на исплата на плата. УЈП изврши контроли кај 60 даночни обврзници од дејностите : подготовка на оброци и служење на храна, изградба на згради, копнен транспорт и цевоводен транспорт, објекти за сместување, производствена дејност, трговија на мало, туристички агенции, градежништво итн. Од спроведените контроли УЈП утврди, дека кај 16 даночни обврзници е констатирано неисполнување на условот за добивање на финансиска поддршка во однос на намалување на приходите за одредени месеци, кај 7 даночни обврзници е намален бројот на вработени по месецот во кои е одобрена финансиска поддршка, од кои 1 даночен обврзник веќе имал извршено враќање на добиената финансиска поддршка, кај 2 даночни обврзници е констатирано неисполнување на условот за добивање на финансиска поддршка во однос на намалување на приходот и по однос на намалување на вработените кое е поголемо од предвиденото во Уредбата и Законот.

Лукаревска посочи дека работодавачите имаат обврска согласно уредбата, т.е. законот да ги вратат добиените финансиски средства во целост, заедно со камата согласно Законот за даночна постапка, доколку по извршена контрола од страна на УЈП и/или ДИТ се утврди дека не ги исполниле пропишаните услови. Работодавачот – корисник на финансиска поддршка кој дал Изјава за исполнетоста на условите за користење на финансиска поддршка, а не ги исполнил условите, ќе се применуваат одредбите од Кривичниот законик. Управата за јавни приходи соработува со Основното јавно обвинителство за гонење на организиран криминал и корупција, со цел нивно понатамошно постапување, односно покренување на кривична постапка. Кај 2 даночни обврзници, УЈП се соочува со несоработка од страна на обврзникот и одговорните лица, поради што постапката е насочена до Управата за финансиска полиција. Кај истите овие обврзници, спроведени се контроли од страна на ДИТ за неисплатени плати на работниците.

Лукаревска рече и дека кај 11 даночни обврзници од текстилната и чевларска индустрија, како и обврзници кои се занимаваат со продажба на кондиторски производи, во тек е спроведување на насочени контроли по основ на данок на добивка, ДДВ и данок на личен доход, поради утврдени одредени отстапувања во податоците од даночните пријави и годишната сметка. Контролите на даноци се спроведуваат за изминатите 5 години. Директорката повторно го потенцираше механизмот на УЈП односно присилната наплата, како и контролниот механизам, вклучувајќи ги и координираните контроли со ДИТ и дојавата до други надлежни институции, се во насока на враќање на средствата од злоупотребата на државна помош и изрекување на казни за сторителите т.е. управителите за сторените злоупотреби.

Директорката на Државниот инспектоат за труд, рече дека ДИТ спроведе 74 надзори кај исто толку правни субјекти, а надзори спровеле и во 10 текстилни фабрики. Предмет на надзорите на ДИТ било тоа дали работодавачите им исплатиле плата и придонеси од плата на работниците (согласно чл.109 од Законот за работни односи) и дали исплатената плата е во износ на утврдената минимална плата утврдена со закон и утврдената основна плата во договорите за вработување (чл.107 од ЗРО и чл.2 од Законот за минимална плата).

Тренчевска посочи дека неправилности имало кај 41 работодавач, за што се донесени решенија со опомена-работодавачите да ги отстранат утврдените неправилности. Овие неправилности се однесуваа на неисплатена плата и придонеси од плата на работниците во рокот утврден во Закон за работни односи (најдоцна по истекот на 15 дена) како и доплата на плата до износот на минималната плата кај оние работодавачи кои исплатиле плата во износ понизок од утврдената минимална плата, утврдена со Законот за минимална плата (14.943,00 денари). По спроведените 17 контролни инспекциски надзори се утврди дека 10 работодавачи постапиле по донесените решенија и ја отстраниле неправилноста, односно им исплатиле плата на работниците, 6 работодавачи не постапиле по решението за опомена за што е изречена инспекциска мерка – решение со наредба согласно одредбите од ЗРО и даден е рок за постапување, а кај еден работодавач кој не постапил по решението со наредба изречена е глоба и издаден прекршочен платен налог. ( микро правен субјект до 10 вработени 200 евра за одговорното правно лице и 150 за одговорното лице во правното лице).

Тренчевска нагласи дека, спроведените контроли имаат превентивен ефект, што може да се констатира и од намалениот број на утврдени неправилности при инспекциските надзори, што значи дека превенцијата и зачестените инспекциски надзори доведоа до поголема одговорност кај работодавачите во почитувањето на законските одредби. За жал, сеуште има работодавачи кои не ги почитуваат законите а со тоа ги кршат работничките права. Државниот инспекторат за труд и во наредниот период ќе спроведува интензивни инспекциски надзори, и ќе бидат санкционирани сите оние работодавачи кои не ги почитуваат законските одредби.

Исто така ќе продолжиме со координираните акции со УЈП со цел платите на вработените, редовно и согласно закон да се исплаќаат како едно од основните права од работен однос.- рече Тренчевска.

Најчесто прекршоците се однесуваат за исплата на плати и додатоци на плата (прекувремена работа, додаток за минат труд), исплата на плата во износ помал од утврдената минимална плата, откази на договорите за вработување, непостоење на евиденција на работното време, прекршоци во согласност со Законот за безбедност и здравје при работа – систематски лекарски прегледи за вработените, обуки за безбедности и здравје при работа, проценка на ризик, како и врз основа на Законот за заштита на населението од заразни болести – неистакнување на промотивен материјал за носење на заштитни маски на лицето, не се врши дезинфекција, нема поставено информација за спречување на ширење на ковид-19, необезбедување на канти за отпадоци со капак и хартиени марамчиња, како и непочитување на мерките за спречување на ширење на корона вирусот согласно Протоколот за превентивни мерки за сите работни места.

Светлана ВУКЧЕВИЌ

Оваа година се смета и за година на кршење на работничките права. Невладините организации и синдикатите почесто од порано алармираат за разни повреди на трудовата регулатива – од намалување на платите, делење откази, па до непочитување на протоколите на работните места и при организираниот превоз на работниците. Како ова го чувствувате во Инспекторатот, односно дали и за колку ви е зголемен обемот на работа?

-Не би се согласила во целост со Вашата констатација дека оваа година е година на кршење на работничките права за што истото ќе го поткрепам и со факти кои произлегуваат од извршената анализа на податоците од годишните извештаи за извештајниот период на инспекторите за 2018 и 2019 година и компарацијата на истите со податоците за извештајниот период од почетокот на пандемијата. Податоците со кои располага Државниот инспекторат за труд, покажуваат дека од почетокот на годината, односно од јануари до декември 2020 година Државниот инспекторат за труд, изврши 29.547 инспекциски надзори од кои со појавата на пандемијата од 13 март 2020 до 18 декември 2020 година извршени се 21.031 вонредни инспекциски надзори. Овие надзори се направени врз основа на пријави за непочитување на правата од работен однос, безбедност и здравје при работа, како и протоколите за работа донесени од страна на Владата, а со цел спречување на ширење на корона вирусот.
До Државниот инспекторат за труд во овој период, во Кол Центарот ( кој работи од понеделник до петок од 8,30 до 16,30), на веб страната на Инспекторатот dit.gov.mk, каде граѓаните можат да се обратат 24/7, како и на телефоните во Инспекторатот 02/3116 – 110 и 02/3296-310, поднесени се вкупно 5.594 пријави од кои 3.585 пријави се однесуваат за непочитување на мерките донесени од страна на Владата со цел спречување и ширење на вирусот и 2.009 пријави преку кои граѓаните побараа одредени информации за права од работен однос или за мерките кои беа донесени од страна на Владата.
Ако направиме споредба на состојбата во 2020 со претходните две години (2019 и 2018), податоците покажуваат дека во 2018 извршени се 30.814 надзори изречени се 8.128 мерки, а во 2019 извршени се вкупно 23.821 надзори и изречени се 5.780 мерки. Овие податоци покажуваат дека во 2020 година немаме поголеми отстапувања во бројот на извршените надзори ниту во изречените мерки и изречените глоби. Разликата помеѓу овие три години е што во 2020 година со прогласувањето на пандемијата зголемен е бројот на вонредните инспекциски надзори со цел да се постигне поголема усогласеност кај правните субјекти во делот на почитувањето на мерките и препораките на Владата заради заштита од ширење на зараза од ковид-19, а со тоа и овозможување на безбедни услови на работа на работниците во услови на пандемија.
Перцепцијата дека оваа година е година на поголеми прекршувања на работничките права е добиена во јавноста од причини што пандемијата во целост го промени начинот на функционирање и одвивање на работните процеси кај работодавачите а тоа директно се рефлектираше и врз правата на работниците, со тоа што во овој период на дел од работниците не им беа продолжени договорите за вработување склучени на определено време за дефиниран временски период и тоа најчесто од деловни причини (намален обем на работа, намален пласман и дотур на репроматеријали, затворени граници и сл.) а исто така беа изречени и спогодбени откажувања на договорите за вработувања.
Сакам да напомнам дека Државниот инспекторат за труд изрече инспекциски мерки во сите случаи каде имаше незаконит престанок на работниот однос и работниците беа вратени на работа со што беа заштитени работничките права утврдени со закон.
Како инспекторат будно ја следиме состојбата со корона вирусот, од аспект на нашите надлежности. Од ноември 2020 година со измените на Законот за заштита на населението од заразни болести, ДИТ доби нови надлежности да постапува и согласно одредбите на овој закон, а исто така постапуваме и согласно Одлуката на Влада за превентивни мерки и препораки за заштита од КОВИД 19 и Протоколот за превентивни мерки за сите работни места.
Постапуваме по сите пријави кои пристигнуваат до инспекторатот од страна на граѓаните, граѓанските организации и синдикатот. Со граѓанските организации и со синдикатот имаме одлична соработка. На иницијатива на министерката за труд и социјална политика Јагода Шахпаска, веќе втор месец, секоја среда одржуваме онлајн координативен состанок со претставници на граѓански организации кои дават бесплатна правна помош за правата од работен однос, со Синдикатот и Инспекциски совет. На овие состаноци разговараме за состојбата со работничките права во услови на пандемија, за сите неправилности за кои тие имаат сознанија и преземените активности од страна на Министерството за труд и социјална политика и Државниот инспекторат за труд. Ваквите состаноци покажаа дека се одличен начин за уште подобра координација и меѓусебно информирање на сите засегнати страни во унапредувањето и заштитата на работничките права.

На што најмногу се жалат работниците, какви прекршувања на законите најчесто откривате при вашите контроли, што преземате и какви се резултатите?

-Државниот инспекторат за труд при извршените 29.547 инспекциски надзори, од јануари до декември има донесено вкупно 5.307 решенија за утврдени неправилности, за што издадени се 175 прекршочни платни налози од кои 15 се однесуваат за непочитување на Протоколот за превентивни мерки за сите работни места. Исто така поднесени се 50 барања за поведување на прекршочна постапка и 11 кривични пријави.
Најчесто прекршоците се однесуваат за исплата на плати и додатоци на плата (прекувремена работа, додаток за минат труд), исплата на плата во износ помал од утврдената минимална плата, откази на договорите за вработување, непостоење на евиденција на работното време, прекршоци во согласност со Законот за безбедност и здравје при работа – систематски лекарски прегледи за вработените, обуки за безбедности и здравје при работа, проценка на ризик, како и врз основа на Законот за заштита на населението од заразни болести -не истакнување на промотивен материјал за носење на заштитни маски на лицето, не се врши дезинфекција, нема поставено информација за спречување на ширење на ковид-19, необезбедување на канти за отпадоци со капак и хартиени марамчиња, како и непочитување на мерките за спречување на ширење на корона вирусот согласно Протоколот за превентивни мерки за сите работни места.
При инспекциските надзори, кога се утврдуваат неправилности, инспекторот издава Решение со кое се опоменува работодавачот да ги отстрани утврдените неправилности во определениот рок утврден во донесеното решение и за тоа писмено да го извести инспекторот. Доколку во утврдениот рок, инспекторот не добие известување се врши контролен инспекциски надзор и врз основа на утврдената состојба односно доколку работодавачот не постапил по предметното решение се издава прекршочен платен налог со утврдена глоба и се поведува прекршочна постапка или се поднесува кривична пријава до основно јавно обвинителство, зависно од тежината на сторениот прекршок.
Речиси сите Инспекторати се жалат дека имаат недостаток на кадар. Каква е состојбата во Трудовиот инспекторат? Дали се најавени кадровски зајакнувања?

-Моменталната состојба на вработени во Државниот инспекторат за труд е 194 вработени лица, од кои 80 вработени во делот на администрација и 114 вработени во инспекциската служба и тоа 77 инспектори од областа на работните односи и 37 инспектори од областа на безбедност и здравје при работа. Во моментот има активен оглас за вработување на двајца советници инспектори (еден за работни односи и еден за безбедност и здравје при работа). Бројот на вработени во инспекцискиот дел ни оддалеку не задоволува со оглед на бројот на правните субјекти кои се предмет на контрола и надзор на ДИТ, како во областа РО така и во областа на БЗР. Верувам дека овие состојби во 2021 година во дел ке се надминат пред се со нови вработување на млади и компетентни кадри кои ќе можат да се надградат со потребните вештини и знаења за извршување на инспекциската работа за што имаме и поттик и безрезервна поддршката од Владата.

Директорката на Управата за јавни приходи Сања Лукаревска најави дека заедно ќе вршите детален претрес во фирмите кои земале државна помош, а не исплатиле плати на вработените. Кој ќе биде вашиот дел од работата?

На 21 декември 2020 започнавме со координираните инспекциски надзори заедно со инспекторите од Управата за јавни приходи, кај правните субјекти кои го искористиле правото на финансиска поддршка од државата, а доделените средства не ги исплатиле за плати на вработените што беше и смислата и целта на таа помош. Инспекторите за труд ќе вршат инспекциски надзори кај овие правни субјекти во делот на исплата на плати и придонеси од плата согласно законските надлежности утврдени во ЗРО и ќе ја констатираат на записник состојбата. Во оние правни субјекти во кои ќе се утврдат неправилности при инспекцискиот надзор ќе се донесе инспекциска мерка со која работодавачот ке биде задолжен да ја исплати платата на работниците. ДИТ и УЈП планираат и во јануари 2021 да продолжат со интензивни надзори кај овие правни субјекти-фирми кои зеле државна помош, а исплатиле плати во износ помал од износот на државната помош. Од сите овие преземени активности, заедно со директорката на Управата за јавни приходи ќе ја информираме јавноста штом бидат изготвени извештаите од инспекциските надзори.

Од работодавците и синдикатите како потписници на Колективниот договор побаравте толкување која е најниската сума што може да се исплати како К-15. Дали добивте одговор и кои ќе бидат вашите активности по истекот на рокот за исплата на овој регрес?

-Со цел правилна и единствена примена на членот 35, став 1, точка 7 од Општиот колективен договор за приватниот сектор од областа на стопанството, Државниот инспекторат за труд на 11 декември 2020 година достави барање за толкување до надлежната Комисија за толкување на Општиот колективен договор за приватниот сектор од областа на стопанството. Од страна на надлежната Комисија на 18 Декември 2020 година, беше доставен одговор. Во однос на прашањето за минималниот износ што може да се исплати како К-15, во одговорот е посочено дека согласно Спогодбата за изменување на Општиот колективен договор објавена во „Сл. Весник“ на РМ бр.119/15 од 14 јули 2015 година кај работодавачот кај кој настанале тешкотии во работењето, ценејќи ја економско-финансиската состојба на работодавачот, по задолжителна претходна консултација со синдикатот на ниво на гранка односно оддел, со спогодба потпишана од работодавачот и репрезентативната синдикална организација може да се утврди регрес за годишен одмор во помал износ од износот утврден со Општиот колективен договор. Кај работодавачите во кои нема формирано синдикат, спогодбата се потпишува со избран претставник од работниците.
Законскиот рок за исплата на К-15 истекува со 31.12.2020 година со што Државниот инспекторат за труд ќе ги интензивира инспекциските надзори по овој основ и ке постапува со приоритет и особено внимание по сите добиени претставки од подносителите со цел работодавачите да ја исполнат својата обврска кон работниците.

И пред оваа кризна година редовно имаше многу заобиколувања на регулативата за К-15, како на пример неисплата или исплата на минимални суми од само 100 денари, потоа префрлување на парите на сметките на работниците со обврска тие да му ги вратат на газдата. Има ли досега изречени казни за ваквите злоупотреби?

Општиот колективен договор не го пропишува минималниот износ на исплата на регресот за годишен одмор, туку во случај на економско финансиски тешкотии на работодавачот, дава можност за преговори на претставниците на синдикатот на ниво на гранка односно оддел со работодавачот за дефинирање на износот кој треба да се исплати на име регрес за годишен одмор – К-15, за што се потпишува спогодба. При вршењето на надзори, инспекторите вршат увид во спогодбата и утврдуваат дали истата се почитувала. Во случај кога нема синдикат тогаш таква спогодба се потпишува со избран претставник на работниците, за што при надзорите се бара на увид постапката за избор на претставник на работниците. За сите утврдени неправилности кои се утврдени во текот на инспекцискиот надзор се изрекува соодветна инспекциска мерка. Инспекторот може да изрече мерка врз основа на докази кои ги добива при вршењето на надзорот (исплатни листи, потпишана спогодба и сл.) Доколку има доказ за префрлување на пари на сметка на работникот и обврска истите да му бидат вратени на работодавачот, се доставува кривична пријава. Но, најчесто работниците не доставуваат таков доказ, и инспекторите не можат да преземат соодветни мерки.

Невладини организации објавија дека со години по ред некои работодавци како плата на работниците им префрлуваат само по неколку денари, им даваат само аванс од неколку илјади денари или им исплатуваат помалку од загарантираниот минимум. Велат дека тоа поминува во УЈП. Дали ги испитувате овие наводи и ако потврдите такви злоупотреби што можете да преземете како инспекторат?

-И кај нас пристигаат пријави за исплата на плата во износ под законски утврдениот износ за минимална плата. Законот за работни односи и Законот за минимална плата содржат прецизни одредби со кои се дефинира платата, за што во случај кога тие одредби не се почитуваат од страна на работодавачите, инспекторите со решение ги задолжуваат работодавачите да го исплатат износот на законски утврдената минимална плата. Ако работодавачите тоа не го сторат во законски утврдениот рок, се изрекува глоба за сторениот прекршок и доколку истата не се плати од сторителот се поведува прекршочна постапка.
Законот за работни односи и Законот на минимална плата не го познава институтот авансно плаќање и се постапува во согласност со нормите на наведените закони врз основа на кои работодавачите се задолжуваат да исплатат плата и придонеси од плата во износ утврден во согласност со склучените договори за вработување.

Превземено од vecer.press

Со цел правилна и единствена примена на членот 35 став 1 точка 7 од Општиот колективен договор за приватниот сектор од областа на стопанството,  Државниот инспекторат за труд,  достави барање  ( кликни тука ) за толкување до надлежната Комисија за толкување на Општиот колективен договор за приватниот сектор од областа на стопанството. Од страна на надлежната Комисија  беше доставено  толкување ( кликни тука )

Воедно од Сојузот на синдикати на Македонија, до Државниот инспекторат за труд беше доставена дополнителна информација, која се однесува на допрецизирање на доставените толкувања на Комисијата. ( кликни тука )

Прилог:  Известување од Комисијата за толкување на одредбите од Општиот колективен договор за приватниот сектор од областа на стопанството. ( кликни тука )

Без разлика какви постапки ќе преземат Генералниот секретаријат на Владата и Јавното обвинителство, институција која треба и планира да ги натера газдите неплаќачи да се раздолжат кон работниците и да им ги исплатат нивните плати, е Државниот трудов инспекторат.

Директорот на Трудовата инспекција, Аљајдин Хавзиу, за Фактор вели дека независно како овој случај ќе го тераат Генералниот секретаријат и Обвинителството, Државниот инспекторат ќе прати инспектори во сите фирми што не исплатиле плата на работниците, и токму тие ќе бидат оние кои се напрвата линија што треба да ги натераат работодавачите да се раздолжат кон своите вработени.

Хавзиу вели дека всушност трудовите инспектори ги „ловат“ не само фирмите што добиле државни субвенции, туку и оние кои не зеле државна помош, а не им ја исплатиле платата на работниците.

„Согласно законските прописи, за неисплатените плати во секој случај е надлежен Трудовиот инспекторат. Дали по претставка од вработените, дали во редовна или во вонредна контрола, надзорот за неисплатените плати е наша работа. Ако констатираме дека работодавачот не исплатил плата, или доколку исплатил под минималната плата, тогаш нашиот инспектор нему му дава решение со законски рок, кој обично се движи од 15 дена до еден месец, во кој газдата треба или да ја исплати платата, или да ја исплати разликата до минималната плата од 14.500 денари. А законскиот рок се одредува од 15 дена до еден месец, во зависност од тоа за каква фирма се работи, со какви тешкотии таа се соочува, дали и колку е погодена од кризата, и слично. Ако и во тој рок работодавачот не ја исплати платата, тогаш инспекторот му дава платен налог, за исплата на казната, која е одредена на 3.000 евра за фирмата, плус 30 отсто за одговорното лице. Всушност, ние ја одмеруваме казната, според формула која зависи од бројот на вработени и завршната сметка. И ако газдата и во рок од осум дена не плати и не ја плати казната, инспекторот поведува прекршочна постапка, и тука завршува нашата работа“, објаснува за Фактор Хавзиу, прв човек на Државниот трудов инспектрат.

Според него, после ова предметот оди на Комисија во Министерството за труд и социјална политика, и ако таа Комисија го потврди наодот на инспекторатот, работодавачот се казнува, но во тој случај тој ја добива највисоката казна, односно 3.000 евра плус 30 отсто за одговорното лице, и во тој случај нема одмерување на казната. По ова работодавачот може да се жали и на второстепената комисија.

Кога станува збор за газдите кои добија државни субвенции, а не исплатија плати, како што објаснува Хавзиу, Владата и УЈП за нив водат постапки по основ на злоупотреба на државна помош, и тие таа ппстапка ќе си ја тераат понатаму и ќе одлучат какви мерки ќе бидат преземени.

„Независно од нив, нашите инспектори во сите тие компании ќе одат во надзор и ќе ги задолжат газдите да им ги исплатат платите на работниците. Но, тоа ќе го направиме кога ќе ги добиеме податоците, односно списокот со фирми од Управата за јавни приходи, која треба да ги достави до Државниот трудов инспекторат по службена должност, без разлика што имињата на тие фирми веќе се јавно објавени од страна на Владата“, објаснува за Фактор Хавзиу.

СЕКОЈДНЕВНИ ПОВИЦИ ОД РАБОТНИЦИ ЗА НЕИСПЛАТЕНА ПЛАТА

Според него, во овој период, не само Трудовиот, туку и сите други инспекторати во земјава правеа вонредни надзори, и за тоа преку прес конференции ја известуваа јавноста.

Хавзиу нагласува дека откако почна корона кризата, значително е зголемен бројот на повисици и претставки од работниците дека не им е исплатена платата, во однос на истиот овој период од минатата година.

„Секојдневно добиваме повици од работници кои имаат вакви проблеми, односно не им е исплатена платата, без разлика дали станува збор за субвенционирани компании, или такви кои не добиле државна помош. За нас како Трудов инспекторат воопшто не е битно дали фирмата добила субвенции или не, туку ако работниците се жалат, ние одма делуваме со опомени, платен налог, а ако не и со прекршочна постапка“, објаснува Хавзиу.

Досега од Генералниот секретаријат на Влада не се консултирале со Државниот трудов инспекторат какви мерки да се преземат против газдите неплачачи кои добија државна помош, а не исплатија плати. Зошто е тоа така, трудовите инспектори немаат сознанија.

КАКО СПИСОКОТ ДОЈДЕ ДО 287 КОМПАНИИ

А како што е познато, списокот до петокот минатата недела се сведе на 344 компании, од првичниот кој броеше 708 фирми, според одговорите што тогаш ги добивме од УЈП. Сега, според владиниот список објавен на владината веб страница, тој се намали до 287 компании, без да биде јасно како тоа се случи.

Владата првично најавуваше дека ќе поднесе кривични пријави до Обвинителството против компаниите што нема да се раздолжат и покрај последните дадени рокови. Сепак, во последниот нејзин одговор до Фактор се дава линкот до списокот фирми, и се наведува дека се прават проверки меѓу надлежните институции, по што ќе се утврдува одговорност.

Еве што ни одговорија од Владата.

„Во прилог е линкот (https://vlada.mk/node/22217) со ажурирани податоци за компаниите кои не ја исполниле обврската за исплата на платите за вработените, согласно обврската што произлегува од Уредбата за финансиска поддршка за исплата на платите за вработените на Владата. Се прават проверки и консултации меѓу надлежните институции, по што ќе следуваат идните чекори за утврдување одговорност“, изјавија вчера за Фактор од Владата.

Но, ако се погледне овој линк, ќе се види дека за април уште не исплатиле 127 фирми, а за мај плата не дале 160 компании, или вкупно тоа се 287 фирми.

Тоа значи дека списокот, од петокот досега во меѓувреме дополнително се намалил, од 344 на 287 компании, па се поставува прашањето дали им било дозволено да платат и после сите можни пробиени рокови.

А ако се погледне листата, и за април и за мај со најголема добиена помош а што не исплатила плат е „Викториа инвест“, Елбасан, Албанија, која за април добила 638 илјади денари, а за мај 696 илјади денари. Потоа, на второ место за април е ТТ Консалтинг градба увоз извоз Струга, а за мај Тим Петрол увоз извоз Велешта Струга, и потоа следуваат сите компании кои добиле помали суми државни субвенции.

Превземено од Фактор.мк

Со цел примена на уредбите на Владата, трудовиот инспекторат изминатиов период направил над 7000 вонредни инспекциски контроли, информира раководителот на сектор, Амир Имери, во Скопски агол на „Утрински брифинг“ на „Слободна ТВ“.

-На терен се соочуваме со разни проблеми. Има случаи кога на работниците им се откажуваат договорите за вработување. Во тој случај Трудовиот инспекторат донесува решение по утврдување на фактичката состојба и отстранување на недостатоците утврдени со записник. Во тој случај даваме рок за да се исправат недостатоците. Имаме враќање на работници, исплати на плата, вели Имери.

Што се однесува на почитувањето на правото на работниците да останат дома доколку се во ризична група од заболување со коронавирус, тој нагласува дека свеста кај работодавците е зголемена.

Прочитајте и…  Рама се закани со нови рестриктивни мерки: Економијата паѓа и расте, мртвите не можат да оживеат

-Морам да кажам дека работодавците ги почитуваат препораките, и со тоа покажуваат зголемена свест, и работниците треба да бидат поодговорни. При инспекциски надзор, инспекторите се многу внимателни кога станува збор за одредбите донесени од Владата, со цел спречување на ширењето на Ковид 19. Главниот фокус е носење маски, користење средства за дезинфекција и држење дистанца. А, овие мерки се почитуваат, објаснува Имери.

Трудовиот инспекторат врши инспекција и на исплата на платите.

-Од 7.000 инспекциски контроли, донесени се 750 решенија да им се исплатат на работниците плати, во согласност со Закот за работни односи. Доколку не ги почитуваат решенијата следуваат прекршочни пријави против работодавачите, а работниците имаат право да поднесат и приватна тужба пред Основен суд, вели Имери.

Прочитајте и…  Добри вести од САД: Започна тестирање на лек против коронавирусот

Во однос на отпуштањата од работа, тој нагласува дека се трудат да нема масовни отпуштања.

-Гледаме да нема масивно отпуштање од работа. Кога гледаме дека има над 20 отпуштања одеднаш, гледаме дали е испочитувана формалната страна. Доколку не е, му наложуваме на работодавецот да ги врати работниците на работа, рече Имери.

Сите кои сакаат да пријават неправилност, тоа можат да го направат на веб странат на Трудовиот инспекторат, www.dit.gov.mk и prijava@mtsp.gov.mk

Со препораките на Владата до компаниите поврзани со корона пандемијата, работодавачите добија нови насоки како да ја организираат работата, а работниците – дополнителни права во насока на поголема лична заштита и грижа за семејствата. За тоа колку компаниите ги прифаќаат и почитуваат правата на своите вработени, и колку работниците се борат за истите, InStore разговараше со Аљајдин Хавзиу, директор на Државниот инспекторат за труд. 

Колку претставки се поднесени против работодавачи до Државниот инспекторат за труд од кога почнаа да се спроведуваат владините препораки за Ковид-19? На какви кршења на правата најчесто се жалат работниците?  

-Од почетокот на кризата, од 11 март 2020 година (обработени податоци) до Државниот инспекторат за труд се пристигнати вкупно 736 претставки, и тоа преку интернет страницата, телефонски јавувања во кол-центарот и специјалниот е-маил отворен само за кризата, poplaki@mtsp.gov.mk. Од претставките, 209 се однесуваат на непочитување на правото за платено отсуство за родители кои имаат деца до 10 години, 193 претставки се за отказни решенија, додека 334 претставки се по различни основи за прекршување на правата на работниците согласно Законот за работни односи и Законот за безбедност и здравје при работа.

Од кој сектор се компаниите кои во актуелната ситуација, најчесто ги кршат работничките права? 

-Добивме претставки од повеќе дејности на економските оператори, а најбројните се од текстилната и од прехранбената индустрија.

Каков вид на санкции изрече Државниот инспекторат за труд досега,  за компании кои не ги почитуваат владините препораки – предупредувања, парични казни, кривични пријави….? Дали и колку работодавачи се казнети за непочитување на мерката – да пуштат дома родител на дете до 10 години?  

– Државниот инспекторат за труд, до овој момент нема поднесено прекршочни или кривични пријави за економските опеаратори за претставките кои досега се обработени. По претставка, инспекторот утврдува фактичка состојба на лице место. Ако има повреди на правата од работен однос, инспекторот носи решение со задолжување да се исправи одредена состојба во законски определениот рок. До овој момент, сите фирми имаат постапено по решението на инспектор, вклучувајќи ги и претставките за родители на деца до 10 години. Нагласувам дека оваа состојба е до моментот кога го правиме интервјуто.

Што би им советувале на работниците, како да ве најдат ако сакаат да пријават повреда на право од работен однос? Која е вашата препорака до компаниите во овој период, а со оглед на менталитетот што некаде уште преовладува – да не се почитуваат правата?

-Државниот инспекторат за труд во континуитет работи согласно годишна програма за надзори (редовни). Претставките не можеме однапред да ги планираме, но тие добиваат предност од моментот кога истите ќе ги добиеме и по нив се постапува. Работниците имаат неколку можности за пријавување, и тоа: лично (физички) да дојдат до Дирекцијата или до некоја од 32-те подрачни единици; преку интернет страната на Државниот инспекторат за труд; преку кол-центарот, преку телефоните во Дирекцијата..Претставките можат да бидат од познат подносител, но и во анонимна форма. Околу констатациите дека компаниите имаат менталитет да не се плашат од казни, не можам да се произнесам, бидејќи секоја од нив има свое размислување и поставување пред законите. Инспекторите при надзор постапуваат согласно законските одредби и во зависност од утврдената фактичка состојба, носат решение за истата.

С.С.З.

Согласно член 127 став 3 од Законот за работните односи, работодавачот кој користи редовно работници во ноќна работа ( од 22 до 06 часот ) е должен да ја извести Инспекцијата на трудот.

Имено, работодавачите се должни да го известат Инспекторатот согласно обврските кои произлегуваат од Законот за работните односи Законот за безбедност и здравје при работа и тоа :

Известување за работа на државен празник,

Известување за прекувремена работа,

Известување за ноќна работа,

Известување за започнување со дејност,

Известување за започнување со градежни работи,

Известување за несреќа на работа

Горенаведените образци се доставуваат до Подрачните Единици на ДИТ, но може да се достави и електронски на мејот: prijava@mtsp.gov.mk

 

Во период од 11.03.2020 до 31.03.2020, Државниот инспекторат за труд има регистрирано вукпно 1454 пријави од граѓани, од кои 830 пријави се однесуваат за Информации во врска со мерките донесени од Владата за спречување на Корона вирусот, а останатите 624 пријави се однесуваат за непочитување на мерките донесени од Владата за спречување на ширење на Корона вирусот.